Skeelerschoenen & Frames

De schoenen
Een goede schoen is een belangrijke schakel tussen de voet en het onderstel. De ontwikkeling van de schoen is zeer snel gegaan. Op de eerste skeelers werd gereden op een leren schoen. Er zijn markante verschillen tussen schoenen die worden toegepast op skeelers en die worden toegepast op inline skates. Het gaat te ver om hier een hele verhandeling te geven over schoenen. Een skeeleraar doet er goed aan zich uitgebreid te laten voorlichten voordat hij tot de aanschaf overgaat. Indien men wil kan men zich voor ongeveer € 1000,- een paar schoenen laten aanmeten die speciaal voor de eigen voeten zijn geproduceerd.

Frames
De verbinding tussen de wielen en de schoen wordt gevormd door het frame. Frame en wielen samen noemen we het onderstel. De kwaliteit van het frame is grotendeels bepalend voor de stabiliteit van de skeeler of inline skate. Ook bij de overbrenging van de afzetkracht op de wielen speelt de kwaliteit van het frame een essentiële rol. Het spreekt voor zich dat er zeer grote krachten op het frame worden uitgeoefend. Het skeelerframe moet voldoen aan een aantal eigenschappen.
Prijsindicatie: Hoe stijver en lichter het materiaal, hoe duurder het frame wordt.

• Torsiestijfheid
  Denk hierbij aan hardheid van het materiaal. Een beter en meer gebruikt woord is stijfheid of nog duidelijker torsiestijfheid. Op een frame dat 'deint' onder de voeten zal nooit de optimale snelheid kunnen worden gehaald omdat er veel energie verloren zal gaan in bewegingen en richtingen die een wedstrijdrijder helemaal niet wil. Een recreant die op betrekkelijk lage snelheid een eindje gaat toeren zijn torsiestijfheid van minder belang.

• Gewicht
  En ze willen nog iets: een frame moet zo licht mogelijk zijn.

• Sterkte
  Dat materiaal sterk moet zijn willen alle rijders. Dit is ook een veiligheidsaangelegenheid. Er komt nogal eens een valpartij voor omdat het het complete frame afbreekt of omdat de bouten en moeren die het frame met de schoen verbindt het begeven.

• Lengte
  De lengte bepaalt vooral de mate van grip in de voorwaartse richting. Een kort frame breekt bij de afzet eerder weg dan een lang frame. Dit komt doordat bij een lang frame het lichaamsgewicht is verdeeld over een groter vlak is verdeeld dan bij een kort frame.

• Materiaal
  Kunststof of plastic of nylon: Weinig torsiestijfheid, vervanging niet mogelijk. Goedkope wegwerpskate.
  Carbon: Afhankelijk van het gebruikte percentage koolstofvezels is deze skeeler meer of minder stijf en sterk. Ook zijn de koolstofvezels vaak weer gecombineerd met glasvezel. 
  Aluminium/titanium: Licht en sterk. Vooral de constructie van het frame draagt bij aan de stijfheid en sterkte van het frame. Een 100% titanium frame is onbetaalbaar.

De lagers

Algemeen
Lagers bestaan er in vele maten en soorten. Voor bijna elke toepassing is wel een lager te vinden dat aan de eisen voldoet.  

Een paar begrippen

Radiale belasting
De belasting wordt uitgeoefend haaks op de as die door het lager loopt. De rode pijl geeft de radiale belasting (F_r) aan.

Axiale belasting
Axiale belasting is de belasting die parallel loopt met de (denkbeeldige) as. De witte pijl geeft de axiale belasting (F_a) aan.

ABEC
ABEC is een Amerikaanse standaard en betekent Annular Bearing Engineer Council. Hiermee wordt de maatnauwkeurigheid en loopnauwkeurigheid van lagers weergegeven. Hiervoor voegt men een oneven cijfer van 1 tot 9 toe aan de aanduiding ABEC. Enige cijfers: ABEC-1 mag een afwijking hebben van 0,010 mm (tien duizendste millimeter). Voor ABEC-5 is dit 0,004 mm (een vierduizendste millimeter). Ter vergelijking:

•  diameter huisstof                  =          0,010 mm

•  diameter straatstof               =          0,020 tot 0,040 mm

•  diameter menselijke haar      =          0,060 mm

Levensduur
De levensduur is oa. afhankelijk van belasting, smering en verontreiniging. Vetgesmeerde lagers hebben een wat grotere draaiweerstand dan oliegesmeerde lagers maar ze gaan langer mee.

Onderhoudvrije lagers
De afdichtingen (beschermplaatjes) zijn strak in de buitenring gemonteerd en ze houden het smeermiddel binnen het lager. Onderhoudvrije lagers zijn meestal gevuld met kogellagervet. Voor skaters is een onderhoudvrij lager ideaal: het lager is water- en stofdicht, dus geen omkijken naar.

Onderhoudbare lagers
Deze lagers hebben meestal een kunststof beschermplaatje dat eenvoudig met een mespunt kan worden opgetild en worden uitgenomen. Bewaar het goed want het moet na het onderhoud weer worden teruggeplaatst. Vooral skeeleraars maken gebruik van onderhoudbare lagers.

Onderhoud aan de lagers
In de vorige alinea was sprake van onderhoudbare lagers. Omdat ook veel skeeleraars deze lagers toepassen vermelden we hieronder dan even de hele onderhoudsprocedure.

1. Neem de wielen uit het frame met behulp van het juiste gereedschap.

2. Neem lagers en spacers uit de naaf bij voorkeur met een lagertrekker.

3. Verwijder nu met een mespunt een van de twee (meestal zwarte) kunststof beschermplaatjes.

4. Maak de lagers nu schoon in een schone vloeistof; hiervoor kunt u kettingreiniger, terpentine, peut, wasbenzine of andere vetoplossende vloeistof gebruiken. Gebruik eventueel een kwastje! Verwijder nooit de kooi met kogeltjes uit het lager. Herhaal dit tot ze absoluut zandvrij zijn!

5. Voordat u de lagers nu gaat inoliën moet vanzelfsprekend alle reinigingsvloeistof zijn verwijderd.

6. Voorzie de lagers nu van een dunne laag teflonspray, siliconenspray of een andere dunne olie. Kogellagervet mag ook maar dat verhoogd wel de rolweerstand.

7. Breng de zwarte kunststof beschermplaatjes weer op de juiste wijze aan. 

8. U plaatst nu de lagers weer in de naven. 

9. De frames schoonmaken en controleren op haarscheurtjes. Controleer ook de bevestiging van de frames aan de schoenen. 

10. Wielen met lagers weer in de frames plaatsen en als alles weer goed gemonteerd is kan de testrit beginnen.

De wielen

Algemeen
De roleigenschapppen van wielen wordt bepaald door

• de diameter van het wiel

• de durometer

• het wielprofiel

• de materiaalsamenstelling

• de kern of naaf

Diameter
De afmeting van het wiel wordt aangegeven met de diameter in millimeters. De wielen in skates en skeelers komen voor met een diameter van 62 mm tot 100 mm.

Durometer
De durometer geeft de hardheid van plastic of rubber aan. De schaal loopt van 0 tot 100. 0 (nul) is theoretisch weerstandloos; 100 staat voor zeer hard plastic. De toegevoegde letter ‘A’ achter het getal geeft aan dat het over wielen gaat. De meest gebruikte wielen vallen in het durometergebied van 74A tot 85A.

De durometer heeft invloed op:

• levensduur: hoge durometer langere levensduur

• schokbestendigheid en trillingsdemping: hogere durometer minder comfort

• mate van grip: hogere durometer minder grip

Op skeelers/skates met wielen met een hoge durometer kan wel erg hard worden gereden, maar je hebt minder comfort.

Wielprofiel
De standaardbreedte van de skeelerwielen is 24 mm. Het oppervlak dat de grond raakt is afhankelijk van de ronding van het wiel. Dit noemen we het profiel. De tekening maakt een en ander duidelijk. Het profiel van het wiel is van grote invloed op stabiliteit, snelheid en grip.

Wielen wisselen
Extreme slijtage aan de wielen vermindert het afzetvermogen. Meestal ontstaat deze plaatselijke slijtage (vooral de binnenzijde van de voorste wieltjes) door het rijden op ruw wegdek zoals grof grintasfalt, klinkers, enzovoort. En als er dan ook nog een stevige tegenwind staat dan wil het mooie technische werk wel eens overgaan in ‘harken’. Het resultaat is dan dat er voor de volgende rit een ‘rokade’ zal moeten plaatsvinden. Voor het verwisselen van de wielen bestaan geen standaard regels maar er is wel iets te zeggen voor een bepaald patroon. De bedoeling is dat de wielen worden verplaatst en worden omgedraaid. Hierbij twee voorbeelden hoe de wielen te plaatsen. Wiel 1 is hierbij het voorste wiel en wiel 4 resp. 5 is het achterste wiel. En het wiel dus verplaatsen maar ook omdraaien.

Frame met 4 wielen: 1 naar 4    2 naar 1    3 naar 2    4 naar 3           
Frame met 5 wielen: 1 naar 4    2 naar 5    3 naar 1    4 naar 2    5 naar 3

Kern of naaf
De kern of naaf - u mag beide woorden gebruiken - ‘draagt’ de lagers. De lagers moeten solide in de kern zijn bevestigd. Er mag zeker geen speling zijn tussen kern en lagers.

Materiaalsamenstelling
Het geheel bestaat in feite uit twee delen: de kern of naaf met rondom het eigenlijke wieltje. De naaf of kern bestaat uit een hard maar taai soort plastic. Het wieltje is van polyurethaan. De belangrijkste eigenschappen van dit materiaal zijn veerkracht en slijtvastheid.

Naaf en wieltje kunnen niet uit elkaar worden genomen.

Opschrift wiel
Op het wiel zijn aangegeven:

• de diameter

• de durometer (in cijfers of letters)

• het merk, type

De kleur van de wielen is willekeurig gekozen en zegt dus niets over de eigenschappen van het wiel.

Inline Skates

De schoen
Als men inline skates gaat aanschaffen, wordt de keuze vaak bepaald door de schoenen. Als die comfortabel zitten dan zal het onderstel ook wel goed zijn, redeneert men. Nu is de schoen ook een belangrijke schakel tussen de voet en het onderstel. De ontwikkeling van de schoen is zeer snel gegaan. Op de eerste skeelers werd gereden op een leren schoen. Er zijn markante verschillen tussen schoenen die worden toegepast op skeelers en die worden toegepast op inline skates. Bij inline skates kun je kiezen tussen

• Softboots
  De softboot bestaat uit soepel kunststofmateriaal. Vooral het voetbed en enkelomsluiting is zeer comfortabel. Voor skaters met slappe enkels is deze schoen ongeschikt, want de softboot zit weliswaar heel comfortabel maar geeft niet overal even veel steun. Maar de ontwikkeling gaat door en de trend is nu dat er softboots op de markt verschijnen die wel de gewenste steun geven. Gebruik het bovenstaande dan ook als een hint en niet als vaststaand feit.
  
• Hardboots
  Een harde kunststof schaal omsluit de zachte binnenschoen geheel. Denk maar aan een skischoen. Weinig flexibiliteit rond de enkels. 'Diep zitten' is een probleem. De schoen is ongeschikt om op een wedstrijdskate te plaatsen. Een hardboot geeft maximale steun aan de enkels.
  
• Dames- en herenmodellen
  Skateschoenen kennen een herenmodel en een damesmodel. Een damesmodel is aan de achterzijde lager. Bij vrouwen begint de kuit bij vaak iets lager. Een herenmodel veroorzaakt in deze gevallen pijn en irritatie. Verder heeft de damesschoen een smallere pasvorm en voetbed
  

Het onderstel
Het frame met de wielen en de schoenen worden meestal als een geheel gekocht. Bij de goedkopere modellen kan men schoen en onderstel ook niet scheiden. Over het frame valt nog wel het een en ander te melden. 

• Torsiestijfheid
  Denk hierbij aan hardheid van het materiaal. Een beter en meer gebruikt woord is stijfheid of nog duidelijker torsiestijfheid. Op een frame dat 'deint' onder de voeten zal nooit de optimale snelheid kunnen worden gehaald omdat er veel energie verloren zal gaan in zijwaartse richtingen. Maar een recreatieve inline skater zal daar weinig problemen mee hebben.

• Gewicht
  Iedereen wil graag een licht frame. Zware frames komen dan ook niet meer voor.

• Sterkte
  Dat materiaal sterk moet zijn willen alle skaters. Dit is ook een veiligheidsaangelegenheid. Er komt nogal eens een valpartij voor omdat het het complete frame afbreekt of omdat de bouten en moeren die het frame met de schoen verbindt het begeven.

• Lengte
  De lengte bepaalt vooral de mate van grip in de voorwaartse richting. Het voordeel van een kort frame is dat de skater wendbaar is. Maar er zijn minder hoge snelheden te realiseren omdat het frame bij de afzet eerder wegbreekt. 

• Materiaal
  Kunststof (plastic of nylon): Weinig torsiestijfheid, vervanging niet mogelijk. Goedkope wegwerpskate.
  Carbon: Afhankelijk van het gebruikte percentage koolstofvezels is deze skeeler meer of minder stijf en sterk. Ook zijn de koolstofvezels vaak weer gecombineerd met glasvezel. 
  Aluminium/titanium: Licht en sterk. Vooral de constructie van het frame draagt bij aan de stijfheid en sterkte van het frame. Een 100% titanium frame is onbetaalbaar.

Remmen met inline skates
We gaan het hier niet hebben over de toepasbare remtechnieken maar over de remsystemen die op een inline skate kunnen voorkomen. 
De conventionele manier van remmen gebeurt met het remblokje. Dit is een blokje rubber dat aan de achterkant van het frame is bevestigd. Meestal zit het aan de rechterskate. Je tilt de neus van de rechterskate op en het remblok kantelt daardoor naar beneden en maakt kontact met het rij-oppervlak. Zodoende ontstaat er weerstand en de skater komt tot stilstand. Dit remmen stelt wel enige eisen aan de vaardigheid van de skater. Controleer regelmatig de kwaliteit van het remblokje. Rubberremblokjes zijn beter dan plastic remblokjes. Remblokjes kunnen de grond nog wel eens raken op een moment dat de skater dat niet wil, zoals bij het afrijden van een stoep en bij het pootje over. Wees hierop verdacht! 

Een gebruiksvriendelijke remsysteem is de ABT-brake. ABT staat voor Advanced Brake Technology. Het remsysteem is gekoppeld aan de achterzijde van de schoen. Bij het naar voren brengen van de rechtervoet duwt een mechanisme het remsysteem in werking. Het optillen van de neus van de skate kan dus achterwege blijven. De ABT-brake kan eventueel worden uitgeschakeld zodat de skater het remblokje gewoon kan gebruiken. 

Kleding, Uirusting & Veiligheid

Kleding
Hierover willen we niet teveel zeggen. Tijdens de leerfase in elk geval niet al te nieuwe kleding, want zelfs bij een onschuldige valpartij is de kleding vaak al beschadigd. Verder vinden wij strakke spijkerbroeken niet zo'n succes. Bij het skaten heb je immers bewegingsvrijheid nodig en dat wordt door strak zittende kleding erg belemmerd. Maar verder zijn er weinig beperkingen. Draag wat je zelf prettig vindt. Hou er wel rekening mee dat je het van skaten behoorlijk warm kunt krijgen. 

Als je gaat skaten in het verkeer draag dan in elk geval opvallende kleding. zodat je goed zichtbaar bent voor de overige weggebruikers.  

Beschermingsmateriaal
Skaters dienen te zijn voorzien van een goede bescherming. Deze bestaat uit onderstaande onderdelen.

• Polsbeschermers
  Polsbeschermers worden vooral gedragen om polsfracturen te voorkomen bij vallen. Een goede polsbeschermer is zodanig geconstrueerd dat de een eventuele breukplaats wordt opgeschoven naar een plaats hoger aan de arm. De botten aldaar kunnen meer hebben dan het nogal kwetsbare polsgewricht. In de polsbeschermer is daartoe in de handpalmzijde een hardplastic element aangebracht. Dit ergonomisch gevormde onderdeel zorgt er feitelijk voor dat een polsbreuk wordt voorkomen. Het dragen van wielrenhandschoenen wordt niet aanbevolen omdat deze slechts schaafwonden enigszins voorkomen, maar ze dragen niet bij aan het voorkomen van polsfracturen. 
  Er zijn grote verschillen in de kwaliteit van polsbeschermers. Ook hier is goedkoop vaak duurkoop!
  
  Onnodig te vermelden dat polsbeschermers regelmatig moeten worden gereinigd
  
• Knie- en elleboogbeschermers
  Deze zijn er in vele soorten en maten. De beste (en tevens duurste) knie- en elleboogbeschermers hebben een ergonomisch gevormde hardplastic schaal en een comfortabel zittende enigszins zachte polstering aan de binnenzijde. De zachte polstering heeft een schokabsorberende werking. Er bestaan beschermers met de vorm van een elastische kous waar je eerst voet of hand doorheen steekt. Daarna wordt deze kniebeschermer nog steviger vastgezet door middel van elastische banden met klittenbandbevestiging. Exemplaren die worden bevestigd met alleen maar een paar stroken klittenband geven beduidend minder bescherming en verschuiven bij de geringste weerstand. Grote schaafwonden zijn dan het gevolg. In ieder geval moeten knie- en elleboogbeschermers zodanig worden vastgezet dat ze niet kunnen verschuiven. 
  
• Helm
  Een goede helm is een 'must'. Gebruik altijd een goedgekeurde helm. Deze zijn herkenbaar aan een sticker aan de binnenzijde. Het is de CE-merking en deze voldoet aan de vastgestelde norm EN 1078 of EN 1080 uit 1997. Deze helmen zijn uitgebreid getest  en bieden de vereiste bescherming. Maar minstens zo belangrijk is dat een helm goed past. Hij mag vooral niet te groot zijn want dan verschuift hij en verliest het effect. Er zijn speciale skatehelmen verkrijgbaar die ook een goede beschermende werking hebben bij achterover vallen bij het achterover vallen. Ook wielrenhelmen voldoen prima. Vanzelfsprekend dient het helmbandje precies op maat te zijn afgesteld. 
  
• Crash pants
  Een beschermingsmiddel dat afkomstig is uit andere takken van sport zijn de crash pants. Dit is een broek met vlakken veel op de heupen en billen. Dit materiaal is vergelijkbaar met dat waaruit elleboog- en kniebeschermers zijn samengesteld. Dat wil zeggen een zachte, schokabsorberende binnenkant met een hard oppervlak. Zo'n broek wordt gedragen onder de bovenkleding, onzichtbaar dus. 
  

Veiligheid

• Skaten bij duisternis
  Skaten bij duisternis vinden wij niet verstandig! Maar als het dan toch moet, zorg dan dat je goed zichtbaar bent. Reflecterende armbanden met knipperende led's zij tegenwoordig overal voor weinig geld te koop. Natuurlijk moet de kleding ook bijdragen aan het zichtbaar zijn. Felgekleurde kledingstukken zo mogelijk voorzien van fluorescerende banen. Draag ‘s avonds een armband met verlichting. Verder bestaat er skateverlichting. Skateverlichting bestaat uit sterke kunststof buizen die aan de zijkant van de skates kunnen worden bevestigd.
  
• Vingerbel
  Dit is een klein belletje dat om de vinger kan worden geschoven en kan worden gebruikt om medeweggebruikers te waarschuwen.  
  
• Beschermingsmiddelen
  Draag de beschermingsmiddelen die we hierboven hebben beschreven.
  
• Materiaal
  Zorg er voor dat de skates in goede conditie zijn. Controleer in het bijzonder het remblokje.